Luân lưu 11 mét: luật, chiến thuật và chuyện tâm lý

Hai đội hòa sau 90 phút, rồi sau 120 phút. Trận đấu loại trực tiếp phải có người thắng, và cách cuối cùng là đá luân lưu 11 mét. Với fan, đó là mười lăm phút căng thẳng nhất của bóng đá.

Luật cơ bản

Trọng tài tung đồng xu chọn khung thành, rồi tung lần nữa để đội thắng chọn đá trước hay sau. Mỗi đội có năm lượt sút, xen kẽ nhau. Nếu một đội đã dẫn đủ nhiều để đối thủ không thể gỡ, loạt đá dừng sớm.

Sau năm lượt mà vẫn hòa, hai đội chuyển sang "đá từng cặp": mỗi bên một lượt, đến khi một bên vào và bên kia trượt.

Chỉ những cầu thủ còn trên sân khi hết hiệp phụ mới được đá. Một người chỉ được đá lần thứ hai khi tất cả đồng đội đủ điều kiện đã đá hết lượt, kể cả thủ môn.

Thủ môn được làm gì

Khi bóng được sút, thủ môn phải có ít nhất một phần bàn chân chạm hoặc nằm trên vạch cầu môn. Được nhảy, được múa tay, được bước dọc vạch. Không được bước lên trước. Nếu thủ môn phạm luật và cản được bóng, quả đó được đá lại.

Thủ môn cũng không được làm mất tập trung cầu thủ sút một cách thiếu tinh thần thể thao, chẳng hạn trì hoãn hay chạm vào khung thành, cột dọc. Từ năm 2022, IFAB siết điều này sau nhiều tranh cãi ở World Cup.

Đá trước có lợi không

Nhiều nghiên cứu thống kê cho thấy đội đá trước thắng nhiều hơn một chút, do áp lực dồn vào đội phải đuổi theo. Khoảng năm 2017, IFAB từng thử thứ tự "ABBA" như bốc giao bóng trong quần vợt, nhưng sau đó bỏ vì không đem lại khác biệt rõ.

Chiến thuật

Đội chuẩn bị kỹ thường lập danh sách năm người đá chính từ trước, đôi khi thay thủ môn chuyên bắt luân lưu ở phút cuối hiệp phụ. Huấn luyện viên Louis van Gaal từng làm thế ở World Cup 2014, đưa Tim Krul vào bắt luân lưu với Costa Rica, và Hà Lan thắng.

Thủ môn hiện nay thường có "bài" ghi thói quen sút của từng cầu thủ đối phương, dán ngay trên chai nước.

Luân lưu ở Việt Nam

Các fan Việt nhớ nhất có lẽ là tứ kết U23 châu Á 2018: U23 Việt Nam thắng Iraq trên chấm phạt đền, rồi bán kết lại thắng Qatar cũng bằng luân lưu. Hai đêm đó Tiến Dũng thành người hùng, và các quán cà phê trên cả nước đồng loạt nổ tung.

Mẹo khi xem

Đừng rời màn hình. Loạt luân lưu thường chỉ kéo dài khoảng mười phút, và quả quyết định có thể là quả thứ mười bốn.