VAR là gì, khi nào được dùng và vì sao trận đấu phải dừng

VAR là viết tắt của Video Assistant Referee, trợ lý trọng tài video. Đó không phải một chiếc máy, mà là một nhóm trọng tài ngồi trong phòng điều khiển, xem lại hình ảnh từ nhiều góc máy và báo cho trọng tài chính qua tai nghe.

Chỉ bốn loại tình huống

VAR không được can thiệp vào mọi thứ. Theo luật của IFAB, chỉ bốn trường hợp:

1. Bàn thắng: có việt vị, phạm lỗi hay bóng đã ra ngoài trước đó không. 2. Phạt đền: có phạm lỗi trong vòng cấm không, hoặc phạt đền đã thổi có sai không. 3. Thẻ đỏ trực tiếp: không tính thẻ vàng thứ hai. 4. Nhầm người: trọng tài phạt nhầm cầu thủ.

Một pha phạm lỗi giữa sân mà trọng tài không thổi, VAR không được gọi lại. Phạt góc sai, ném biên sai cũng không.

"Sai rõ ràng"

Nguyên tắc của VAR là chỉ sửa khi trọng tài sai rõ ràng, hiển nhiên. Những pha năm mươi năm mươi, ai nhìn cũng thấy có thể thổi hoặc không, VAR để nguyên quyết định trên sân. Chính chỗ "rõ ràng" này sinh ra hầu hết tranh cãi, vì mỗi fan có một định nghĩa riêng.

Riêng việt vị là chuyện đo đạc, không có "năm mươi năm mươi". Lệch một phân cũng là lệch.

Màn hình bên đường biên

Khi VAR thấy có thể có sai sót mang tính đánh giá, họ mời trọng tài chính ra màn hình cạnh đường biên để tự xem lại, gọi là on-field review. Trọng tài vẽ hình chữ nhật trong không khí để báo cho khán giả. Quyết định cuối cùng vẫn là của trọng tài chính.

Với việt vị hay bóng đã ra ngoài, VAR báo thẳng mà không cần trọng tài xem lại.

Từ khi nào

FIFA dùng VAR lần đầu ở World Cup 2018. Ngoại hạng Anh dùng từ mùa 2019-20. Champions League bắt đầu từ vòng 16 đội mùa 2018-19.

V.League áp dụng VAR từ mùa 2023, ban đầu cho một số trận mỗi vòng rồi mở rộng dần. Trọng tài Việt Nam được đào tạo cùng chuyên gia nước ngoài.

Vì sao trận dừng lâu

Một lần kiểm tra mất trung bình khoảng một phút, nhưng có pha kéo dài ba, bốn phút. Thời gian này được cộng vào bù giờ. Đó là một lý do bù giờ ở các giải lớn dài hơn trước nhiều.

Mẹo cho người xem

Ghi bàn xong, nhìn trọng tài trước khi ăn mừng to. Nếu ông ấy chạm tay vào tai nghe và chưa chỉ về giữa sân, VAR đang xem. Fan lâu năm gọi đó là "ăn mừng hai lần": một lần khi bóng vào, một lần khi VAR công nhận.